Adnan Ćatović

Adnan Ćatović (Adnan Miršab Ćatović, rođen 1978. godine u Sarajevu) bosanskohercegovački je pisac, urednik i izdavač, poznat kao autor historijskog romana Bijeli Cigani – Čuvarica ljudskih duša. Odrastao je u Zenici, gdje je završio osnovnu i srednju školu, a potom Ekonomski fakultet Univerziteta u Sarajevu. Tokom ratnih godina pohađao je Petu gimnaziju u Sarajevu, gdje je, prema njegovim biografskim podacima, profesorica bosanskog jezika Rada Hadžiselimović imala važnu ulogu u razvoju njegovog književnog interesovanja. Više od deset godina djelovao je kao direktor i urednik izdavačke kuće Mladinska knjiga Sarajevo, gdje je bio posvećen izdavanju i uređivanju knjiga posvećenih kulturno-historijskoj baštini Bosne i Hercegovine. U njegovom uređivačkom i izdavačkom radu posebno se izdvajaju projekti poput Trilogije o srednjovjekovnoj bosanskoj državi, knjige Preci u nama – genetičko blago Bosne i Hercegovine, Magični svijet Ilira i izdanja Hasanaginica ili Mletački zbornik – starobosansko evanđelje nastalo u krilu Crkve bosanske.

Književni debi Adnana Ćatovića predstavlja roman Bijeli Cigani – Čuvarica ljudskih duša, prvi dio historijskog romana u nastavcima, objavljenog u izdanju Mladinske knjige. Roman prati Arslana Softića, dječaka koji se približava gimnazijskim danima i čiji se život mijenja nakon susreta sa starijim prijateljem Edberom Hadžiahmetovićem. Stara sehara i pisma napisana starim bosanskim pismom postaju ključ za otkrivanje porodičnih i historijskih tajni koje povezuju različite generacije. Kroz sudbine dviju povezanih porodica roman seže kroz više historijskih perioda i prostora, uključujući događaje u Sjenici, Kolašinu, Užicu i Vraneškoj dolini. Arslan kroz čitanje pisama i otkrivanje sudbina ljudi iz prošlosti postaje čuvar njihovog sjećanja i ljudskih priča.

Bijeli Cigani – Čuvarica ljudskih duša je historijski roman inspirisan stvarnim događajima i višestoljetnim iskustvom Bošnjaka. Ćatović kroz porodičnu sagu povezuje ličnu sudbinu pojedinca s velikim historijskim događajima, pitanjima identiteta, pripadnosti, progona, pamćenja i opstanka. Posebnu pažnju posvećuje historijskim slojevima priče i jeziku kojim su se služile generacije njegovih likova, nastojeći sačuvati atmosferu i govor bosanskog prostora. Sam autor ističe da je roman nastojao graditi kroz dvije porodične priče i događaje koji su, prema njegovom istraživanju, ostali nedovoljno poznati ili osvijetljeni.

Naslov Bijeli Cigani u romanu ima simboličku i historijsku funkciju. Ćatović ga povezuje s historijskim iskustvima Bošnjaka u zapadnoj Srbiji i Užicu, gdje je, prema njegovom istraživanju, ovaj izraz korišten kao oznaka za određene muslimanske odnosno bošnjačke skupine. Autor naslov koristi kao metaforu za pitanje identiteta, pripadnosti, raseljavanja i pokušaja brisanja kolektivnog pamćenja. Roman se zato ne zadržava samo na jednoj historijskoj epizodi, već kroz porodične sudbine govori o širem iskustvu ljudi koji pokušavaju sačuvati vlastiti identitet i sjećanje.

Bijeli Cigani – Čuvarica ljudskih duša objavljeni su kao prvi dio romana u nastavcima, a knjiga je nakon prvog izdanja doživjela više izdanja. Bibliografski podaci COBISS-a bilježe izdanje Mladinske knjige iz 2023. godine, dok je naredno izdanje objavljeno 2024. godine. Roman je privukao pažnju čitalaca i predstavljen je na književnim promocijama širom Bosne i Hercegovine. Adnan Ćatović svojim književnim prvijencem povezuje iskustvo dugogodišnjeg rada s knjigama i kulturno-historijskom baštinom Bosne i Hercegovine s interesovanjem za historijsko pripovijedanje, porodične sage i očuvanje kolektivnog sjećanja.