Ian Kershaw

Sir Ian Kershaw je britanski historičar i jedan od najpoznatijih svjetskih stručnjaka za historiju nacističke Njemačke, Adolfa Hitlera i društvene i političke prilike u Evropi 20. stoljeća. Posebno je poznat po monumentalnoj dvotomnoj biografiji Hitler 1889–1936: Hubris (Hitler 1889–1936: Hibris) i Hitler 1936–1945: Nemesis (Hitler 1936–1945: Nemeza), djelu koje se smatra jednim od najznačajnijih historiografskih prikaza Hitlerovog života i uspona nacističke diktature. Kershawov pristup historiji ne ograničava se samo na ličnost Adolfa Hitlera. U svojim istraživanjima pokušava objasniti kako su društvene strukture, političke institucije, ideologija, propaganda i ponašanje običnih ljudi omogućili razvoj nacističkog režima. Upravo zbog toga njegova djela predstavljaju važan doprinos razumijevanju ne samo Hitlera nego i načina na koji je funkcionirala nacistička Njemačka. Ian Kershaw – život i obrazovanje Ian Kershaw rođen je 29. aprila 1943. godine u Oldhamu u Lancashireu, u Engleskoj. Studirao je na University of Liverpool, gdje je stekao osnovno obrazovanje, a potom je nastavio studij na Merton Collegeu Univerziteta Oxford, gdje je doktorirao. Kershaw je prvobitno bio medievist, odnosno historičar srednjeg vijeka. Međutim, tokom 1970-ih njegovo interesovanje postupno se preusmjerilo prema modernoj njemačkoj historiji. Poseban utjecaj na njegov naučni razvoj imao je njemački historičar Martin Broszat, čiji je rad značajno oblikovao Kershawov pristup društvenoj historiji nacističke Njemačke. Od 1989. godine Kershaw je bio profesor moderne historije na University of Sheffield, gdje je ostao do penzionisanja 2008. godine. Tokom akademske karijere stekao je reputaciju jednog od vodećih historičara Trećeg Reicha. Ian Kershaw i proučavanje nacističke Njemačke Kershaw je najveći dio svog historiografskog rada posvetio pitanju kako je nacistički režim uspio zadobiti i održavati vlast te kako je njemačko društvo reagiralo na diktaturu. Njegov pristup razlikuje se od jednostavnog objašnjenja prema kojem se historija Trećeg Reicha može svesti isključivo na Hitlerovu ličnost. Kershaw istovremeno analizira Hitlerovu ogromnu političku moć i šire društvene i institucionalne strukture koje su omogućile funkcioniranje režima. Jedan od najpoznatijih pojmova povezanih s njegovim radom jeste „working towards the Führer“, odnosno „raditi ususret Führeru“. Ovim konceptom Kershaw objašnjava kako su različiti dijelovi nacističkog aparata često pokušavali unaprijed pogoditi Hitlerove želje i provoditi radikalne politike čak i kada nisu postojale precizne naredbe za svaki pojedinačni postupak. Ovaj koncept postao je jedan od važnih doprinosa historiografiji nacističke Njemačke jer pokazuje kako se radikalizacija režima mogla odvijati kroz interakciju između Hitlerovog autoriteta, ideologije i djelovanja njegovih podređenih. Hitler – monumentalna biografija Iana Kershawa Najpoznatije djelo Iana Kershawa jeste njegova dvotomna biografija Adolfa Hitlera. Prvi dio, Hitler 1889–1936: Hubris (Hitler 1889–1936: Hibris), objavljen je 1998. godine. Drugi dio, Hitler 1936–1945: Nemesis (Hitler 1936–1945: Nemeza), objavljen je 2000. godine. Zajedno čine opsežnu biografiju koja prati Hitlerov život od djetinjstva i mladosti preko političkog uspona do njegovog položaja diktatora nacističke Njemačke i konačnog sloma Trećeg Reicha. Prvi tom istražuje Hitlerove rane godine, iskustvo Prvog svjetskog rata, nastanak njegovog političkog pokreta i uspon do vlasti. Drugi tom analizira period njegove najveće moći, Drugi svjetski rat, radikalizaciju nacističke politike i posljednje dane režima. Kershawova biografija posebno se ističe time što Hitlera ne prikazuje izolirano od društva. Autor pokušava objasniti kako je Hitler uspio steći ogromnu popularnost i političku moć, ali i kako su institucije i društvene snage unutar Njemačke omogućile sprovođenje njegovih ciljeva. Jednotomna, skraćena verzija biografije objavljena je 2008. godine pod naslovom Hitler: A Biography (Hitler: Biografija). Hitler 1889–1936: Hubris – Hitlerov uspon Prvi tom, Hitler 1889–1936: Hubris (Hitler 1889–1936: Hibris), prati put od Hitlerovog rođenja 1889. godine do konsolidacije njegove diktatorske vlasti sredinom 1930-ih. Kershaw detaljno analizira Hitlerovo formiranje političkih stavova, iskustvo Prvog svjetskog rata, ulazak u njemačku politiku, razvoj nacističkog pokreta i proces kojim je Hitler od marginalnog političara postao najmoćnija osoba u Njemačkoj. Posebnu pažnju posvećuje odnosu između Hitlerove ličnosti i društvenih okolnosti koje su omogućile njegov uspon. Velika ekonomska kriza, slabosti Vajmarske republike, politička polarizacija i rast nacionalizma predstavljaju važan dio objašnjenja zašto je Hitler mogao doći na vlast. Hitler 1936–1945: Nemesis – rat i slom Trećeg Reicha Drugi tom, Hitler 1936–1945: Nemesis (Hitler 1936–1945: Nemeza), objavljen 2000. godine, prati period Hitlerove najveće moći i konačnog uništenja nacističke Njemačke. Kershaw analizira pripreme za rat, početne njemačke vojne uspjehe, širenje Trećeg Reicha, radikalizaciju nacističke politike, Holokaust, rat na Istočnom frontu i konačni poraz Njemačke 1945. godine. Jedna od važnih karakteristika ovog toma jeste način na koji Kershaw povezuje Hitlerovo donošenje odluka sa širim funkcioniranjem nacističke države. Time pokazuje kako su političke, vojne i društvene strukture režima zajedno doprinijele katastrofalnom razvoju događaja. Drugi tom je 2001. godine bio među dobitnicima Wolfson History Prize, jednog od značajnih priznanja za historiografiju u Ujedinjenom Kraljevstvu. The Nazi Dictatorship – nacistički režim iz historiografske perspektive Među važnim djelima Iana Kershawa nalazi se i The Nazi Dictatorship: Problems and Perspectives of Interpretation (Nacistička diktatura: problemi i perspektive tumačenja). Ova knjiga posebno je značajna za razumijevanje historiografskih rasprava o Trećem Reichu. Kershaw u njoj razmatra različite načine na koje historičari pokušavaju objasniti nacističku diktaturu, uključujući pitanje Hitlerove lične moći, strukturu države, ideologiju i društvene procese. Knjiga je kroz više izdanja postala važan pregled različitih historiografskih pristupa nacističkoj Njemačkoj. The Hitler Myth – mit o Hitleru U knjizi The Hitler Myth: Image and Reality in the Third Reich (Mit o Hitleru: slika i stvarnost u Trećem Reichu) Kershaw istražuje način na koji je Hitlerova ličnost predstavljana njemačkom stanovništvu. Kershaw analizira propagandu, politički kult i način na koji je Hitler izgrađivan kao gotovo nepogrešivi vođa. Istovremeno pokušava pokazati razliku između propagandne slike Hitlera i stvarnosti života u nacističkoj Njemačkoj. Ova knjiga bila je važna etapa u razvoju Kershawovog kasnijeg pristupa Hitleru i nacističkom režimu. Fateful Choices – deset odluka koje su promijenile svijet U knjizi Fateful Choices: Ten Decisions That Changed the World (Sudbonosne odluke: deset odluka koje su promijenile svijet) Kershaw se udaljava od klasične biografije i analizira ključne političke i vojne odluke koje su oblikovale tok Drugog svjetskog rata. Umjesto da historiju prikazuje kao unaprijed određen slijed događaja, autor razmatra konkretne trenutke u kojima su politički lideri donosili odluke koje su mogle imati drugačije posljedice. Među važnim akterima nalaze se Hitler, Mussolini, Churchill, Roosevelt, Staljin i drugi lideri velikih sila. Knjiga pokazuje koliko su političke odluke pojedinaca, ali i širi geopolitički kontekst, utjecali na razvoj događaja tokom Drugog svjetskog rata. The End – posljednji dani Hitlerove Njemačke Kershaw je u knjizi The End: Hitler's Germany, 1944–45 (Kraj: Hitlerova Njemačka 1944–1945) detaljno istražio posljednju fazu postojanja nacističke Njemačke. Knjiga prati posljednje mjesece režima – od neuspjelog atentata na Hitlera u julu 1944. godine do potpunog vojnog sloma i kapitulacije Njemačke u maju 1945. godine. Posebno je značajno pitanje zašto je režim nastavio rat čak i kada je njegov poraz bio gotovo neizbježan. Kershaw analizira političke, vojne i društvene mehanizme koji su omogućili da se rat nastavi do potpunog uništenja države. To Hell and Back – Evropa 1914–1949 U knjizi To Hell and Back: Europe 1914–1949 (Do pakla i natrag: Evropa 1914–1949) Kershaw širi fokus sa Njemačke na čitav evropski kontinent. Prvi svjetski rat, međuratna politička nestabilnost, uspon fašizma i nacizma, ekonomske krize, Drugi svjetski rat i njegovo razorno naslijeđe predstavljaju ključne teme ove knjige. Kershaw pokazuje kako se Evropa tokom prve polovine 20. stoljeća suočila s kombinacijom političkog ekstremizma, ekonomskih kriza, nacionalizma i nasilja koji su doveli do dva svjetska rata i duboke transformacije evropskog političkog poretka. Roller-Coaster – Evropa 1950–2017 Nakon knjige To Hell and Back, Kershaw je nastavio evropsku historiju u djelu Roller-Coaster: Europe, 1950–2017 (Vlak smrti: Evropa 1950–2017). Knjiga prati evropsku historiju nakon Drugog svjetskog rata – od obnove kontinenta i Hladnog rata do evropskih integracija, pada komunizma, raspada Sovjetskog Saveza i političkih promjena početkom 21. stoljeća. Naslov „Roller-Coaster“ upućuje na turbulentnu prirodu evropske historije nakon 1950. godine, tokom koje je kontinent prošao kroz periode ekonomskog razvoja, političke stabilnosti, kriza i velikih društvenih promjena. Personality and Power – ličnost i moć U knjizi Personality and Power: Builders and Destroyers of Modern Europe (Ličnost i moć: graditelji i rušitelji moderne Evrope) Kershaw istražuje odnos između ličnosti političkih lidera i širih historijskih okolnosti. Umjesto da pretpostavi kako pojedinci sami stvaraju historiju, Kershaw analizira kako se njihova moć oblikuje kroz institucije, društvo, političku kulturu i konkretne historijske okolnosti. Među liderima koje razmatra nalaze se osobe poput Lenjina, Staljina, Musolinija, Hitlera, Gorbačova i Margaret Thatcher. Knjiga predstavlja širi nastavak Kershawovog dugogodišnjeg interesa za pitanje koliko pojedinac zaista može promijeniti tok historije. Knjige Iana Kershawa Među najvažnijim knjigama Iana Kershawa izdvajaju se: The 'Hitler Myth': Image and Reality in the Third Reich (Mit o Hitleru: slika i stvarnost u Trećem Reichu) – analiza Hitlerovog političkog kulta i propagandne slike vođe. The Nazi Dictatorship: Problems and Perspectives of Interpretation (Nacistička diktatura: problemi i perspektive tumačenja) – pregled ključnih historiografskih rasprava o Trećem Reichu. Hitler 1889–1936: Hubris (Hitler 1889–1936: Hibris) – prvi tom monumentalne Hitlerove biografije. Hitler 1936–1945: Nemesis (Hitler 1936–1945: Nemeza) – drugi tom Hitlerove biografije. Hitler: A Biography (Hitler: Biografija) – skraćena jednotomna verzija velike Hitlerove biografije. Making Friends with Hitler: Lord Londonderry and Britain's Path to War (Sprijateljiti se s Hitlerom: Lord Londonderry i britanski put prema ratu) – analiza britanskog političkog odnosa prema Hitleru i nacističkoj Njemačkoj. Fateful Choices: Ten Decisions that Changed the World (Sudbonosne odluke: deset odluka koje su promijenile svijet) – analiza ključnih odluka koje su oblikovale Drugi svjetski rat. The End: Hitler's Germany, 1944–45 (Kraj: Hitlerova Njemačka 1944–1945) – analiza posljednje faze nacističkog režima. To Hell and Back: Europe, 1914–1949 (Do pakla i natrag: Evropa 1914–1949) – velika historija Evrope od Prvog svjetskog rata do početka poslijeratnog perioda. Roller-Coaster: Europe, 1950–2017 (Vlak smrti: Evropa 1950–2017) – pregled evropske historije od poslijeratne obnove do savremenog doba. Personality and Power: Builders and Destroyers of Modern Europe (Ličnost i moć: graditelji i rušitelji moderne Evrope) – istraživanje utjecaja političkih lidera na modernu evropsku historiju. Književni i historiografski stil Iana Kershawa Kershawov stil karakterizira kombinacija detaljnog historijskog istraživanja, društvene historije i analize političke moći. Njegove knjige ne pokušavaju samo odgovoriti na pitanje šta se dogodilo, nego i zašto se dogodilo. Posebno je značajan njegov pokušaj da poveže „veliku historiju“ – ratove, diktature, političke odluke i međunarodne odnose – sa svakodnevnim funkcioniranjem društva. U slučaju Hitlera, Kershaw odbacuje jednostavno objašnjenje prema kojem je nacistička Njemačka bila isključivo proizvod jednog čovjeka. Istovremeno ne umanjuje Hitlerovu odgovornost i njegovu centralnu ulogu. Umjesto toga, proučava odnos između Hitlerove ličnosti, njegovog autoriteta, institucija režima i društvenih snaga koje su djelovale unutar Trećeg Reicha. Ian Kershaw i akademska priznanja Kershaw je za svoj doprinos historiji dobio brojna akademska priznanja. Godine 1994. odlikovan je njemačkim Bundesverdienstkreuzom, a 2002. godine dobio je vitešku titulu za doprinos historiji. Također je član odnosno fellow više uglednih institucija, uključujući British Academy i Royal Historical Society. Njegove knjige prevedene su na približno 30 jezika, čime je njegov historiografski rad postao dostupan međunarodnoj publici. Zašto čitati knjige Iana Kershawa? Knjige Iana Kershawa posebno su vrijedne za čitatelje koje zanimaju Drugi svjetski rat, nacistička Njemačka, Adolf Hitler, Treći Reich, evropska historija, političke diktature i moderna historija. Njegova dvotomna biografija Hitlera predstavlja posebno važan izbor za svakoga ko želi razumjeti ne samo Hitlerov život nego i politički i društveni sistem koji mu je omogućio da stekne i zadrži ogromnu moć. Za širi pogled na evropsku historiju posebno su značajne knjige To Hell and Back (Do pakla i natrag) i Roller-Coaster (Vlak smrti), dok je Fateful Choices (Sudbonosne odluke) odličan izbor za čitatelje zainteresirane za ključne odluke koje su oblikovale Drugi svjetski rat. Ian Kershaw – historičar Hitlera i moderne Evrope Ian Kershaw zauzima posebno mjesto među historičarima 20. stoljeća. Njegov rad na nacističkoj Njemačkoj, a posebno monumentalna biografija Adolfa Hitlera, pomogao je oblikovati savremeno razumijevanje Trećeg Reicha. Njegov najveći doprinos nije samo u detaljnom proučavanju Hitlera, već i u objašnjenju načina na koji su ličnost, politička moć, ideologija, institucije i društvo zajedno oblikovali jedan od najmračnijih perioda evropske historije. Zbog toga knjige Iana Kershawa predstavljaju važan izbor za svakoga ko želi dublje razumjeti nacizam, Hitlera, Drugi svjetski rat i evropsku historiju 20. stoljeća – ne samo kroz hronologiju događaja, nego kroz složene mehanizme koji su do tih događaja doveli.