Mehmed Niyazi Ozdemir

Mehmed Niyazi Özdemir Mehmed Niyazi Özdemir (8. april 1942. – 11. maj 2018.) bio je turski književnik, romanopisac, historičar i mislilac, poznat prvenstveno po historijskim romanima u kojima je događaje iz turske i osmanske prošlosti približavao čitaocima kroz snažne priče o ljudima, ratu, žrtvi, časti i pripadnosti. Njegovo književno stvaralaštvo obuhvata romane, pripovijetke, eseje i djela iz oblasti historije, državne filozofije i društvenih pitanja. Rođen je u Beldibiju, u okrugu Akyazı kod Adapazarija, u mnogobrojnoj porodici. Nakon školovanja u Akyaziju, srednju školu završio je u istanbulskoj gimnaziji Haydarpaşa. Studirao je pravo na Univerzitetu u Istanbulu, a paralelno se bavio filozofijom. Godine 1964. bio je među osnivačima izdavačke kuće Ötüken Neşriyat, jedne od značajnih turskih izdavačkih kuća. Mehmed Niyazi Özdemir i život u Njemačkoj Krajem 1960-ih odlazi u Njemačku, gdje je nastavio akademsko usavršavanje. Studirao je i istraživao na univerzitetima u Marburgu, Bonnu i Kölnu, baveći se temom temeljnih sloboda u turskom javnom pravu. U Njemačkoj je proveo više godina, a 1988. godine vratio se u Tursku. Njegovo iskustvo života između različitih društvenih i kulturnih sredina kasnije je imalo odjeka i u njegovom književnom radu. Pored književnosti, objavljivao je članke i eseje u novinama i časopisima, baveći se pitanjima kulture, društva, historije, nacije i civilizacije. Historijski romani Mehmeda Niyazija Mehmed Niyazi Özdemir najpoznatiji je po historijskim romanima, a njegov književni pristup karakterizira nastojanje da velike historijske događaje prikaže kroz sudbine pojedinaca i atmosferu vremena u kojem su živjeli. Njegovi romani često se oslanjaju na stvarne historijske događaje, ali istovremeno grade snažnu pripovjedačku atmosferu koja čitaoca uvodi u svijet vojnika, državnika i običnih ljudi. Akademsko istraživanje njegovog opusa posebno izdvaja pet historijskih romana: Çanakkale Mahşeri, Kanije, Plevne, Yazılamamış Destanlar i Yemen Ah Yemen. Među njegovim najpoznatijim djelima nalazi se Çanakkale Mahşeri, roman o Galipoljskoj odnosno Čanakkale kampanji iz Prvog svjetskog rata. Objavljen je 1998. godine i postao je jedno od njegovih najpoznatijih djela. Umjesto da rat posmatra samo kroz velike vojskovođe i strateške odluke, Özdemir prikazuje veliki broj likova i njihove sudbine, stvarajući široku sliku života na čanakkalskom frontu. Drugi važan naslov je Yazılamamış Destanlar, djelo posvećeno historijskim događajima i ličnostima koje je autor smatrao nedovoljno zastupljenim u kolektivnom sjećanju. Njegov opus obuhvata i romane Yemen! Ah! Yemen, Plevne, Kanije, Ölüm Daha Güzeldi, Varolmak Kavgası, Dâhiler ve Deliler, Daha Dün Yaşadılar i Doğunun Ölümsüz Çocuğu. Čanakkale Mahşeri – najpoznatije djelo Çanakkale Mahşeri zauzima posebno mjesto u književnom opusu Mehmeda Niyazija Özdemira. Roman obrađuje Čanakkale bitku i pokušava dočarati ljudsku dimenziju jednog od najvažnijih vojnih sukoba u modernoj turskoj historiji. Kroz različite likove i njihove sudbine autor prikazuje atmosferu rovova, strah, hrabrost, gubitak i osjećaj odgovornosti prema domovini. Djelo je vremenom postalo jedno od prepoznatljivijih ostvarenja savremene turske historijske književnosti, a bibliografski zapisi pokazuju da je roman doživio brojna izdanja. Književnost, historija i društvene teme Osim romana, Mehmed Niyazi Özdemir napisao je veliki broj djela iz oblasti društvene misli, historije i filozofije. Među njima se izdvajaju Millet ve Milliyetçilik, İslam Devlet Felsefesi, Türk Devlet Felsefesi, Medeniyet Ülkesini Arıyor, Türkiye'nin Meseleleri, Medeniyetimizin Analizi ve Geleceği i Türk Tarih Felsefesi. U svojim književnim i publicističkim djelima često se vraćao pitanjima identiteta, historijskog pamćenja, kulture, države i odnosa pojedinca prema zajednici. Zbog toga njegov opus zauzima mjesto na raskršću književnosti, historije i društvene misli. Književno naslijeđe Mehmed Niyazi Özdemir preminuo je 11. maja 2018. godine u Istanbulu, nakon liječenja u bolnici, a sahranjen je na groblju Karacaahmet. Iza sebe je ostavio obiman književni i intelektualni opus. Posebno je ostao zapamćen kao autor koji je historijske događaje pretvarao u široke književne priče, nastojeći da kroz sudbine svojih likova približi čitaocu iskustva generacija koje su živjele kroz ratove, političke promjene i velike društvene lomove. Za čitaoce zainteresirane za tursku književnost, historijske romane, Osmansko carstvo, Čanakkale i tursku historiju, djela Mehmeda Niyazija Özdemira predstavljaju vrijedan pogled na prošlost iz perspektive savremenog turskog književnika. Među njegovim najpoznatijim knjigama posebno se izdvajaju Çanakkale Mahşeri, Yazılamamış Destanlar, Plevne, Kanije i Yemen! Ah! Yemen.