Mira Furlan

Mira Furlan (7. septembar 1955. – 20. januar 2021.) bila je jedna od najistaknutijih hrvatskih i jugoslavenskih glumica svoje generacije, umjetnica čija je karijera povezala prostor bivše Jugoslavije s američkom filmskom i televizijskom scenom. Rođena je u Zagrebu, gdje je 1978. diplomirala glumu na Akademiji za kazalište, film i televiziju. Nakon studija postala je članica Drame Hrvatskog narodnog kazališta u Zagrebu, a tokom 1980-ih izgradila je status jedne od najprepoznatljivijih glumica tadašnje jugoslavenske kinematografije.

Mira Furlan i jugoslavenska kinematografija

Mira Furlan ostvarila je zapažene uloge u brojnim filmovima, televizijskim dramama i serijama. Među najpoznatijim filmovima iz tog perioda izdvajaju se Kiklop, U raljama života, Za sreću je potrebno troje, Otac na službenom putu, Lepota poroka, Osuđeni i Gluvi barut. Za svoje glumačke interpretacije osvojila je dvije Zlatne arene na Pulskom filmskom festivalu – za sporednu ulogu u filmu Kiklop i glavnu žensku ulogu u filmu Lepota poroka.

Posebno mjesto u njezinoj filmskoj karijeri zauzima film Otac na službenom putu Emira Kusturice, koji je osvojio Zlatnu palmu na Filmskom festivalu u Cannesu. Furlan je tokom 1980-ih radila s brojnim značajnim rediteljima i postala jedna od glumica koje su obilježile filmsku kulturu tog vremena.

Odlazak u Sjedinjene Američke Države

Početak 1990-ih donio je veliku prekretnicu u životu Mire Furlan. Zbog političkih okolnosti i pritisaka koji su uslijedili tokom raspada Jugoslavije, 1991. godine emigrirala je u Sjedinjene Američke Države zajedno sa suprugom, rediteljem Goranom Gajićem. U novoj sredini morala je praktično iznova graditi glumačku karijeru, nastupajući u teatru i razvijajući se kao umjetnica na američkoj sceni.

Njezin međunarodni proboj dogodio se kroz kultnu naučnofantastičnu seriju Babylon 5, u kojoj je od 1993. do 1998. godine tumačila lik ambasadorice Delenn. Uloga kompleksne vanzemaljske diplomatkinje donijela joj je veliku međunarodnu popularnost i učinila je prepoznatljivom publici širom svijeta.

Još jedna važna uloga uslijedila je u popularnoj američkoj seriji Lost, gdje je igrala Danielle Rousseau. Time je Mira Furlan dodatno učvrstila svoj status glumice koja je uspješno prešla granice evropske i američke filmske i televizijske produkcije.

Povratak regionalnom teatru i filmu

Iako je veliki dio života provela u Sjedinjenim Američkim Državama, Mira Furlan nije izgubila vezu s prostorom na kojem je započela karijeru. Nakon više godina ponovo je nastupala u Hrvatskoj, između ostalog u predstavama Medeja, Kasandra i Jesenja sonata, kao i u projektima koji su se bavili temama identiteta, sjećanja i iskustva emigracije. Nastupala je i u regionalnim filmskim ostvarenjima, uključujući filmove Cirkus Columbia, Turneja i Ostavljeni.

Osim glume, Furlan se bavila pisanjem i muzikom. Pisala je kolumne, objavila zbirku eseja Totalna rasprodaja, a nastupala je i kao pjevačica. Njezin umjetnički rad tako nije bio ograničen samo na film i pozorište, već je obuhvatao različite oblike kreativnog izražavanja.

Autobiografija „Voli me više od svega na svijetu“

Posebno mjesto u književnom naslijeđu Mire Furlan zauzima autobiografija Voli me više od svega na svijetu, objavljena posthumno 2022. godine. Knjiga je prvobitno napisana na engleskom jeziku pod naslovom Love Me More Than Anything in the World: Stories about Belonging, a predstavlja mnogo više od klasične autobiografije jedne poznate glumice.

U knjizi Furlan govori o svom djetinjstvu, porodici, glumačkoj karijeri, životu u bivšoj Jugoslaviji, političkim previranjima, emigraciji i pokušaju da pronađe osjećaj pripadnosti u novoj zemlji. Lična priča tako postaje i svjedočanstvo o jednom turbulentnom vremenu i generaciji čiji su se životi dramatično promijenili raspadom Jugoslavije.

Voli me više od svega na svijetu posebno je zanimljiva čitaocima koji žele upoznati Miru Furlan izvan njenih filmskih i televizijskih uloga – kao osobu, umjetnicu, majku i ženu čiji je život bio obilježen velikim profesionalnim uspjesima, ali i teškim ličnim i historijskim okolnostima.

Mira Furlan preminula je 20. januara 2021. godine u Los Angelesu, u 65. godini života. Iza nje je ostao izuzetno raznovrstan umjetnički opus koji obuhvata hrvatski i jugoslavenski film, američku televiziju, pozorište, muziku i književnost. Od uloga u Kiklopu i Lepoti poroka, preko nezaboravne Delenn u Babylon 5 i Danielle Rousseau u Lostu, do autobiografije Voli me više od svega na svijetu, Mira Furlan ostala je umjetnica čija priča povezuje različite kulture, generacije i svjetove.