Muhamed Mrahorović

Muhamed Mrahorović je bosanskohercegovački teolog, filozof, profesor, pisac, prevodilac, diplomata i istaknuti poznavalac islamske duhovne i filozofske baštine. Rođen je 1946. godine u Puračiću kod Lukavca. Svojim višedecenijskim radom ostavio je značajan trag u obrazovanju, islamskoj misli, izdavaštvu i kulturnom životu Bosne i Hercegovine. Njegov intelektualni put povezan je s tradicionalnim islamskim obrazovanjem, filozofijom i proučavanjem arapskog jezika i islamske misli. Bio je dio generacije učenika Gazi Husrev-begove medrese u Sarajevu koja je pripadala prvoj generaciji učenika petogodišnjeg programa nakon reforme Medrese. Visoko obrazovanje nastavio je u Iraku, gdje je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Bagdadu diplomirao na odsjeku Teologija–filozofija. Obrazovanje i pedagoški rad Nakon povratka u Bosnu i Hercegovinu, Mrahorović se uključio u rad Islamske zajednice. Obavljao je različite vjersko-prosvjetne dužnosti, uključujući imamski i vjersko-obrazovni rad u Višegradu i Gradačcu. Akademski interes za filozofiju dodatno je razvio na postdiplomskom studiju savremene filozofije i sociologije na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. Njegov magistarski rad bio je posvećen konceptu čovjeka i društva u filozofiji Abu Nasra al-Farabija, jednog od najznačajnijih filozofa klasične islamske misli. Od 1982. do 1991. godine predavao je u Gazi Husrev-begovoj medresi, gdje je kao profesor podučavao arapski jezik, tefsir, hadis i islamsku filozofiju. Njegov pedagoški rad bio je važan dio njegovog doprinosa obrazovanju novih generacija učenika islamskih nauka u Bosni i Hercegovini. Muhamed Mrahorović kao pisac i mislilac Književni i naučni opus Muhameda Mrahorovića najvećim dijelom čine eseji, studije i radovi iz islamske filozofije, teologije, tesavvufa i kulturne historije Bošnjaka. Njegovo pisanje karakterizira nastojanje da složena pitanja islamske duhovnosti i filozofije predstavi kroz ozbiljan, analitičan i argumentiran pristup. Posebno mjesto u njegovom opusu zauzima knjiga Obzorja islamske duhovnosti, koju je objavio El-Kalem. Djelo je zbirka teološko-filozofskih eseja u kojima Mrahorović razmatra različite probleme savremene islamske misli i položaja muslimanskog svijeta. Njegov interes nije ograničen samo na jednu filozofsku školu ili historijsko razdoblje. U njegovim radovima susreću se teme vezane za islamsku filozofiju, duhovnost, društvo i historijsko naslijeđe Bosne i Hercegovine. Filozofska razmeđa islamske duhovnosti Jedno od njegovih najpoznatijih djela je Filozofska razmeđa islamske duhovnosti, zbirka eseja koja se nastavlja na ranije objavljene tekstove iz Obzorja islamske duhovnosti. Knjiga obrađuje širok raspon tema iz islamske filozofije i tesavvufa. Mrahorović u ovoj knjizi piše o filozofskom sinkretizmu Al-Farabija, njegovoj političkoj filozofiji, tesavvufskoj misli Feriduddina Attara, Suhraverdijevoj iluminacionističkoj filozofiji, učenju Ibn Arebija i tradiciji Dželaluddina Rumija. Posebnu pažnju posvećuje i razvoju tesavvufa u Bosni i Hercegovini te djelu Mustafe Ejubovića – Šejha Juje. Ova knjiga predstavlja vrijedan izvor za čitaoce koje zanimaju islamska filozofija, sufizam, tesavvuf, islamska duhovnost i historija filozofske misli. Mustafa Ejubović – Šejh Jujo Mrahorović se posebno bavio djelom Mustafe Ejubovića – Šejha Juje, jednog od najznačajnijih bošnjačkih učenjaka i mislilaca osmanskog perioda. Godine 2008. objavljena je knjiga Mustafa Ejubović Šejh Jujo, u kojoj je Mrahorović priredio, preveo i naučno obradio dva logička traktata ovog učenjaka: Risāla fī ādāb al-baḥṯ i Zubda al-ādāb. Bibliografski podaci COBISS-a potvrđuju njegovo uredničko, prevodilačko i naučno-stručno učešće u ovom izdanju. Ovim radom Mrahorović je doprinio boljem upoznavanju bosanskohercegovačke islamske intelektualne tradicije i njenog mjesta u širem kontekstu islamske filozofije i nauke. Prevodilački rad i arapski jezik Važan dio njegovog rada predstavlja i prevođenje s arapskog jezika. Mrahorović je poznat kao vrsni poznavalac arapskog jezika, a učestvovao je u projektima prevođenja klasičnih islamskih tekstova na bosanski jezik. Bio je dio tima koji je, između ostalih, radio na bosanskom prijevodu sažetka Muslimove zbirke hadisa, zajedno s Mustafom Prljačom i drugim prevodiocima. Njegov prevodilački rad omogućio je bosanskohercegovačkim čitaocima pristup značajnim izvorima islamske učenosti na bosanskom jeziku. Njegovo ime vezano je i za bibliotečki i naučno-istraživački rad. Bio je bibliotekar Gazi Husrev-begove biblioteke, kao i član redakcije i urednik u Analima Gazi Husrev-begove biblioteke. Rad u El-Kalemu i diplomatska karijera Posebno važnu ulogu Mrahorović je imao kao dugogodišnji direktor izdavačke kuće El-Kalem, izdavačke kuće Rijaseta Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini. Tokom njegovog rukovođenja objavljen je veliki broj djela iz oblasti islamskih nauka, filozofije, teologije i kulture. Njegov profesionalni put obuhvatio je i diplomatiju. Zahvaljujući obrazovanju, iskustvu i poznavanju arapskog jezika i društava Bliskog istoka, imenovan je za ambasadora Bosne i Hercegovine za zemlje Bliskog istoka sa sjedištem u Amanu, u Jordanu. Na taj način njegov rad povezuje nekoliko područja koja se rijetko susreću u karijeri jedne osobe: islamsko obrazovanje, filozofiju, književnost, prevođenje, izdavaštvo i diplomatiju. Književni i intelektualni značaj Muhamed Mrahorović pripada generaciji bosanskohercegovačkih intelektualaca čiji je rad bio usmjeren na očuvanje i ponovno čitanje islamske i bošnjačke kulturne baštine. Njegov pristup povezuje klasične izvore islamske filozofije i duhovnosti s pitanjima savremenog društva. Njegove knjige i studije posebno su značajne čitaocima koje zanimaju islamska filozofija, tesavvuf, teologija, arapska kultura, historija islamske misli i bošnjačka intelektualna tradicija. Među njegovim najznačajnijim djelima i projektima izdvajaju se Obzorja islamske duhovnosti, Filozofska razmeđa islamske duhovnosti, Mustafa Ejubović – Šejh Jujo, kao i brojni stručni i naučni tekstovi objavljivani u islamskim i akademskim publikacijama. Njegova bibliografija obuhvata i radove o tesavvufu, islamskoj filozofiji, tefsiru i historiji islamske misli. Muhamed Mrahorović ostaje značajna ličnost bosanskohercegovačkog intelektualnog i kulturnog prostora, posebno zbog nastojanja da se islamska filozofska i duhovna baština približi savremenom čitaocu na bosanskom jeziku. Njegov rad istovremeno svjedoči o bogatoj tradiciji islamskog obrazovanja u Bosni i Hercegovini i o njenoj povezanosti sa širim intelektualnim prostorom arapskog i muslimanskog svijeta.