Robert Jordan

Robert Jordan bio je američki pisac i jedan od najvažnijih autora epske fantastike kraja 20. i početka 21. stoljeća. Najpoznatiji je kao tvorac monumentalnog serijala The Wheel of Time (Točak vremena), jednog od najpoznatijih i najprodavanijih fantasy serijala u historiji književnosti. Rođen je kao James Oliver Rigney Jr. 17. oktobra 1948. godine u Charlestonu, u Južnoj Karolini, a preminuo je 16. septembra 2007. godine u rodnom gradu. Književnost je objavljivao pod pseudonimom Robert Jordan, dok je tokom karijere koristio i druge pseudonime. Njegovo najpoznatije djelo, The Wheel of Time, započelo je romanom The Eye of the World 1990. godine. Serijal je prerastao prvobitne planove i postao jedna od najambicioznijih saga epske fantastike, poznata po ogromnom svijetu, velikom broju likova, složenoj historiji, političkim sukobima i detaljno razrađenoj mitologiji. Robert Jordan – život i obrazovanje Robert Jordan odrastao je u Charlestonu i pokazivao izuzetno interesovanje za knjige još kao dijete. Prema biografiji koju objavljuje njegov izdavač, samostalno je naučio čitati sa četiri godine, a već sa pet godina čitao je autore poput Marka Twaina i Julesa Vernea. Nakon srednje škole upisao je The Citadel, vojni koledž u Južnoj Karolini, gdje je diplomirao fiziku. Prije književne karijere radio je kao nuklearni inženjer. Njegovo obrazovanje iz fizike i interesovanje za historiju, mitologiju i vojne teme kasnije će se odraziti na način na koji je gradio kompleksne svjetove u svojim romanima. Jordan je tokom Vijetnamskog rata služio u američkoj vojsci i proveo dvije službene turneje u Vijetnamu. Za vojnu službu dobio je više odlikovanja, među kojima Distinguished Flying Cross i Bronze Star. Nakon povratka iz vojske završio je studij fizike, a određeno vrijeme radio je za američku mornaricu kao nuklearni inženjer. Književnosti se počeo profesionalno posvećivati krajem 1970-ih. Početak književne karijere Robert Jordan počeo je pisati 1977. godine. Njegov prvi objavljeni roman bio je The Fallon Blood, historijski roman koji je objavio 1980. godine pod pseudonimom Reagan O'Neal. Nakon njega uslijedili su The Fallon Pride i The Fallon Legacy, čime je formirana historijska saga o porodici Fallon. Jordan je koristio više pseudonima tokom svoje karijere. Pod imenom Jackson O'Reilly objavio je vestern Cheyenne Raiders, dok je kao Chang Lung pisao o plesu i pozorištu. Ova raznovrsnost pokazuje da je Jordan prije stvaranja The Wheel of Time već imao iskustvo u različitim književnim žanrovima. Robert Jordan i Conan Prije nego što je stvorio svoj najpoznatiji fantasy svijet, Robert Jordan dobio je priliku da piše nove romane o Conanu Barbarinu, liku koji je stvorio Robert E. Howard. Jordan je tokom 1980-ih napisao više Conan romana. Taj period bio je veoma važan za njegov razvoj kao autora epske i avanturističke fantastike jer mu je omogućio da eksperimentiše sa svijetom mača i magije, epskim sukobima, ratnicima, čarobnjaštvom i velikim avanturama. Iskustvo stečeno na Conan romanima kasnije će biti važno za stvaranje njegovog vlastitog fantasy svijeta – svijeta Točka vremena. The Wheel of Time – najveće djelo Roberta Jordana The Wheel of Time (Točak vremena) predstavlja remek-djelo književnog opusa Roberta Jordana i jedan od najambicioznijih serijala epske fantastike ikada napisanih. Prvi roman, The Eye of the World, objavljen je 1990. godine. Radnja počinje u naizgled mirnom području Two Rivers, gdje dolazak tajanstvene Moiraine Sedai mijenja život mladog Randa al'Thora i njegovih prijatelja. Ubrzo postaje jasno da su događaji povezani sa drevnim proročanstvom i povratkom velike sile poznate kao Dark One. Ono što počinje kao priča o grupi mladih ljudi prerasta u ogromnu sagu o sudbini cijelog svijeta. Centralna ideja serijala jeste da se vrijeme okreće poput točka, a epohe dolaze i prolaze. Događaji iz prošlosti postaju legende, legende postaju mitovi, a mitovi se s vremenom gube – sve dok se isto doba ponovo ne vrati. Rand al'Thor i svijet Točka vremena Jedan od centralnih likova serijala je Rand al'Thor, mladić iz Two Riversa čiji se život dramatično mijenja nakon napada Trolloca. Kako priča napreduje, Rand otkriva svoju posebnu ulogu u sukobu između svjetla i tame. Njegova sudbina povezana je s drevnim proročanstvom o Dragon Reborn, čovjeku koji bi mogao spasiti svijet – ali ga istovremeno i uništiti. Pored Randa, među najvažnijim likovima nalaze se Egwene al'Vere, Nynaeve al'Meara, Mat Cauthon, Perrin Aybara i Moiraine Damodred. Jordan je posebno poznat po tome što njegovi likovi nisu jednostavni heroji ili negativci. Njihovi odnosi, motivacije, strahovi i politički interesi mijenjaju se tokom čitavog serijala. The Wheel of Time kao epska fantastika Jedna od najvećih vrijednosti serijala The Wheel of Time jeste ogroman i detaljno razrađen svijet. Jordan je izgradio vlastitu geografiju, historiju, religijske sisteme, političke strukture, jezike, kulture i mitologiju. Različiti narodi imaju vlastite običaje, način oblačenja, političke interese i društvene norme. U svijetu Točka vremena susreću se: Aes Sedai Trolloci Myrddraal Warders Seanchan Aiel Ogieri Forsaken Dark One Dragon Reborn Ova složenost učinila je serijal posebno privlačnim ljubiteljima high fantasyja i epskih saga. Knjige serijala The Wheel of Time Originalni plan Roberta Jordana bio je znatno kraći, ali se priča tokom pisanja proširila na četrnaest glavnih romana, uz zaseban prequel. Jordan je lično napisao prvih jedanaest glavnih romana, dok je nakon njegove smrti završetak serijala, na osnovu njegovih opsežnih bilješki, napisao Brandon Sanderson. Posljednja tri romana su The Gathering Storm, Towers of Midnight i A Memory of Light. Glavne knjige serijala su: The Eye of the World The Great Hunt The Dragon Reborn The Shadow Rising The Fires of Heaven Lord of Chaos A Crown of Swords The Path of Daggers Winter's Heart Crossroads of Twilight Knife of Dreams The Gathering Storm Towers of Midnight A Memory of Light Prequel romana je New Spring, koji se fokusira na ranije događaje iz života Moiraine i Lana. The Eye of the World The Eye of the World prvi je roman serijala The Wheel of Time i knjiga kojom je Robert Jordan 1990. godine predstavio svoj kompleksni fantasy univerzum. Priča počinje u Two Riversu, gdje se grupa mladih ljudi nađe u središtu događaja mnogo većih od njih samih. Nakon napada Trolloca, oni napuštaju svoj dom i kreću na put koji će ih odvesti kroz različite zemlje i civilizacije. Roman uvodi mnoge ključne elemente serijala – Aes Sedai, One Power, Trolloce, Dark One, Dragon Reborn i Wheel of Time. Prema Toru, The Eye of the World postao je prvi roman u međunarodno uspješnom serijalu koji je privukao milione čitalaca širom svijeta. New Spring – prequel serijala New Spring je prequel serijala The Wheel of Time. Za razliku od glavne sage, radnja se odvija prije događaja iz The Eye of the World. U centru priče nalaze se Moiraine Damodred i Lan Mandragoran, čiji se odnos i zajednička misija razvijaju u periodu kada Moiraine još nije ona iskusna Aes Sedai koju čitaoci upoznaju u prvom romanu. Knjiga je posebno zanimljiva čitaocima koji žele dodatno upoznati historiju jednog od najvažnijih odnosa u cijelom serijalu. Robert Jordan i Brandon Sanderson Robert Jordan preminuo je 2007. godine dok je radio na završetku serijala. Za sobom je ostavio ogromnu količinu bilješki, materijala i uputa o tome kako bi priča trebala biti završena. Nakon njegove smrti, Brandon Sanderson dobio je zadatak da dovrši serijal. Prvobitno planirana završna knjiga pokazala se previše obimnom i na kraju je podijeljena u tri romana: The Gathering Storm Towers of Midnight A Memory of Light Tako je A Memory of Light objavljen 2013. godine kao završetak monumentalne sage koju je Jordan započeo više od dvije decenije ranije. Robert Jordan i književna ostavština Uticaj Roberta Jordana na savremenu epsku fantastiku veoma je velik. Tor ga opisuje kao autora čiji je The Wheel of Time postao jedna od najvažnijih i najprodavanijih serija u historiji fantasy izdavaštva. Danas izdavač navodi da je serijal prodat u više od 100 miliona primjeraka širom svijeta. Jordan je posebno uticao na autore koji su došli nakon njega, zahvaljujući načinu na koji je kombinovao epsku avanturu, kompleksnu izgradnju svijeta, ogroman broj likova, političke intrige, religiju, mitologiju i detaljnu historiju izmišljenog svijeta. George R. R. Martin, Patrick Rothfuss i Robin Hobb samo su neki od poznatih autora koji su javno govorili o značaju Jordanovog rada za fantasy žanr. Tor navodi Jordanov uticaj kao jednu od ključnih činjenica u historiji moderne epske fantastike. Robert Jordan i televizijska adaptacija Popularnost The Wheel of Time proširila se i izvan književnosti. Serijal je adaptiran za televiziju, čime je Jordanov fantasy svijet predstavljen novoj generaciji gledalaca. Televizijska adaptacija dodatno je povećala interesovanje za originalne romane i privukla nove čitaoce knjigama The Eye of the World i ostatku serijala. Ipak, književna saga ostaje mnogo šira i detaljnija od televizijske adaptacije, posebno kada je riječ o broju likova, političkim odnosima, kulturama i unutrašnjem razvoju glavnih junaka. Književni stil Roberta Jordana Jordanov stil posebno se ističe po detaljnom worldbuildingu, velikom broju likova i složenoj strukturi radnje. Njegovi romani obuhvataju ogromne vremenske i prostorne udaljenosti, a događaji koji se u početku čine nepovezanim kasnije se često pokažu važnim za glavnu priču. Među ključnim karakteristikama njegove književnosti nalaze se: epska fantastika high fantasy izgradnja kompleksnog svijeta mitologija i drevna proročanstva političke intrige ratovi i velike bitke magija i One Power herojsko putovanje složeni ženski i muški likovi moralne dileme borba dobra i zla sudbina i slobodna volja Jordan je posebno uspješan u prikazivanju posljedica velikih događaja na obične ljude. Iako je u središtu priče sukob ogromnih sila, njegovi likovi ostaju emocionalno i psihološki važni. Zašto čitati Roberta Jordana? Robert Jordan je idealan izbor za čitaoce koji vole epsku fantastiku, fantasy sage, velike svjetove, magiju, proročanstva, političke intrige i kompleksne likove. Ako volite autore poput J. R. R. Tolkiena, Georgea R. R. Martina, Brandona Sandersona ili Patricka Rothfussa, Jordanov opus predstavlja nezaobilazno ime u savremenoj fantasy književnosti. Najbolje mjesto za početak je The Eye of the World, prvi roman serijala The Wheel of Time. Od njega se otvara ogroman književni svijet koji kroz četrnaest glavnih romana prati rat, prijateljstvo, ljubav, izdaju, političku borbu, magiju i konačni sukob sa silama tame. Robert Jordan ostao je zapamćen kao jedan od autora koji su definisali modernu epsku fantastiku. Njegov The Wheel of Time nije samo serijal fantasy romana, već ogroman književni univerzum koji je generacijama čitalaca pružio jednu od najambicioznijih saga o sudbini, moći, prijateljstvu i borbi između svjetla i tame.