Semezdin Mehmedinović

Semezdin Mehmedinović je bosanskohercegovački književnik, pjesnik, prozni pisac, esejist i urednik, rođen 7. oktobra 1960. godine u Kiseljaku kod Tuzle. Studirao je komparativnu književnost i bibliotekarstvo na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu, gdje je završio studij 1983. godine. Još tokom mladosti počeo je djelovati u književnom i kulturnom životu Sarajeva, a radio je kao urednik novina, časopisa, sedmičnika, radijskih i televizijskih programa. U periodu od 1986. do 1989. uređivao je časopis Lica i omladinske novine Valter, a 1991. godine pokrenuo je časopis Fantom slobode. Njegov književni rad od samog je početka bio povezan s poezijom, prozom, novinarstvom i različitim oblicima kulturnog stvaralaštva.

Semezdin Mehmedinović objavio je prvu knjigu, zbirku poezije Modrac, 1984. godine, a zatim i zbirku Emigrant 1990. godine. Njegova književnost razvijala se na granici između poezije i proze, ličnog zapisa, eseja, dnevnika i književne reportaže, što će postati jedna od najprepoznatljivijih karakteristika njegovog kasnijeg stvaralaštva. Posebno mjesto u njegovom opusu zauzima Sarajevo Blues, knjiga zapisa, pjesama i kratkih priča nastalih u vrijeme opsade Sarajeva. Prva verzija objavljena je tokom rata, 1992. godine, dok je prošireno izdanje objavljeno 1995. godine. Knjiga je postala jedno od zapaženijih književnih svjedočanstava o životu u opkoljenom Sarajevu i prevedena je na više jezika.

Ratne godine ostavile su snažan trag na književni rad Semezdina Mehmedinovića. Tokom opsade Sarajeva ostao je u gradu i nastavio pisati i uređivati. Bio je među ljudima koji su 1992. godine učestvovali u pokretanju sedmičnog lista Dani, a njegovo ratno iskustvo postalo je važan dio njegove književnosti. Godine 1994. zajedno s rediteljem Benjaminom Filipovićem napisao je i surežirao igrano-dokumentarni film Mizaldo – kraj teatra. Film je nastao u produkciji RTV Bosne i Hercegovine i iste godine prikazan je izvan konkurencije na Filmskom festivalu u Berlinu.

Nakon rata Mehmedinović je 1996. godine otišao u Sjedinjene Američke Države, gdje je živio više od dvije decenije. U Sjedinjenim Američkim Državama nastavio je književni i novinarski rad, a iskustvo života između Bosne i Hercegovine i Amerike postalo je jedna od važnih tema njegove kasnije književnosti. Tokom američkog perioda objavio je, između ostalog, pjesničku zbirku Devet Aleksandrija, knjigu pisama Transatlantic mail, koju je napisao zajedno s Miljenkom Jergovićem, te knjige Autoportret s torbom i Knjiga prozora.

Zbirka Devet Aleksandrija, objavljena 2002. godine, predstavlja važan dio njegovog pjesničkog opusa. Američko izdanje njegovih knjiga Sarajevo Blues i Nine Alexandrias objavila je ugledna izdavačka kuća City Lights iz San Francisca, čime je književnost Semezdina Mehmedinovića dobila značajnu međunarodnu vidljivost. Devet Aleksandrija uvrštena je i u poznatu Pocket Poets Series izdavačke kuće City Lights. Njegov rad posebno je zapažen i zbog činjenice da je Sarajevo Blues među prvim značajnim književnim djelima napisanima na bosanskom jeziku koja su dobila široku međunarodnu recepciju na engleskom govornom području.

Iskustvo života između različitih zemalja, jezika i kultura posebno dolazi do izražaja u knjizi Ruski kompjuter, objavljenoj 2011. godine. Riječ je o hibridnom djelu u kojem se prepliću proza, poezija, dnevnički zapisi i fragmenti sjećanja. Sam autor je objasnio da je dio rukopisa nastao još tokom devedesetih godina, a da je godinama kasnije ponovo pronađen na staroj disketi. Knjiga tako povezuje lično sjećanje, ratno iskustvo, emigraciju i potragu za vlastitim mjestom između prošlosti i sadašnjosti.

Jedno od najpoznatijih djela Semezdina Mehmedinovića je Me’med, crvena bandana i pahuljica, objavljeno 2017. godine. Ova knjiga povezuje autobiografske elemente, prozu, sjećanje i porodičnu priču, a u središtu su odnosi između muža i žene, roditelja i djeteta, kao i iskustvo života u emigraciji. Za ovaj roman Mehmedinović je dobio nagrade Meša Selimović i Mirko Kovač za najbolji roman objavljen 2017. godine na bosanskom, hrvatskom, srpskom i crnogorskom jeziku. Knjiga je doživjela brojna izdanja i prijevode, a njena međunarodna recepcija dodatno je potvrdila mjesto Semezdina Mehmedinovića u savremenoj književnosti.

Godine 2019. Semezdin Mehmedinović vratio se u Bosnu i Hercegovinu, nakon čega najveći dio vremena ponovo provodi u Sarajevu. Godinu kasnije objavio je knjigu Ovo vrijeme sada, u kojoj nastavlja karakterističan spoj proze, poezije, ličnog zapisa i razmišljanja o vremenu, sjećanju, povratku i svakodnevnom životu. Njegova kasnija djela potvrđuju kontinuitet interesa za granice između privatnog iskustva i šireg društvenog i historijskog konteksta.

Mehmedinović je poznat upravo po tome što njegove knjige često izmiču jednostavnoj žanrovskoj podjeli. U njegovom pisanju poezija može prelaziti u prozu, dnevnički zapis u esej, a lično sjećanje u širu priču o gradu, ratu, emigraciji, porodici i identitetu. Njegova književnost često polazi od naizgled malih i svakodnevnih događaja, ali ih pretvara u prostor za razmišljanje o vremenu, prolaznosti, ljubavi, gubitku, pripadanju i odnosu čovjeka prema vlastitom sjećanju. Upravo je taj spoj intimnog i historijsk