Zijad Šehić

Zijad Šehić je istaknuti bosanskohercegovački historičar, univerzitetski profesor i autor naučnih monografija posvećenih historiji Bosne i Hercegovine, evropskoj historiji i međunarodnim odnosima. Njegov naučnoistraživački rad posebno je usmjeren na historiju Bosne i Hercegovine u periodu austrougarske uprave od 1878. do 1918. godine, ulogu Bosne i Hercegovine u međunarodnoj diplomatiji XIX i XX stoljeća, vojnu historiju i historijsku kartografiju. Rođen je 23. oktobra 1959. godine u Mrkonjić Gradu, gdje je završio osnovnu školu i gimnaziju. Studij historije završio je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu 1982. godine. Na istom fakultetu nastavio je postdiplomski studij, magistrirao 1991. godine i doktorirao 2002. godine. Tokom svoje akademske karijere Zijad Šehić izrastao je u jednog od značajnijih istraživača moderne i savremene historije Bosne i Hercegovine. Objavio je veliki broj naučnih i stručnih radova, autor je i koautor više knjiga i udžbenika, a učestvovao je i na brojnim domaćim i međunarodnim naučnim skupovima. Obrazovanje Zijada Šehića Zijad Šehić diplomirao je historiju na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu 1982. godine. Magistarski rad odbranio je 26. marta 1991. godine. Tema njegovog magistarskog rada bila je „Aneksiona kriza 1908–1909. u svjetlu evropske istoriografije“. Tema je bila značajna za razumijevanje jednog od ključnih događaja evropske politike početkom XX stoljeća i njegovog neposrednog utjecaja na Bosnu i Hercegovinu. Doktorsku disertaciju pod naslovom „Bosanskohercegovački zemaljski pripadnici u vojnoj organizaciji Habsburške Monarhije 1878–1918.“ odbranio je 19. aprila 2002. godine na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. Disertacija je imala 519 stranica i bila je posvećena položaju i ulozi bosanskohercegovačkog stanovništva u vojnom sistemu Habsburške Monarhije. Akademska karijera Zijad Šehić na Odsjeku za historiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu radi od 1997. godine. U akademskom napredovanju biran je u zvanje docenta 2002. godine, vanrednog profesora 2007. godine, a redovnog profesora 2013. godine. Obavljao je i različite rukovodeće funkcije na Filozofskom fakultetu, uključujući dužnost šefa Odsjeka za historiju i prodekana za nastavu i studentska pitanja. Tokom nastavne karijere predavao je različite predmete iz oblasti evropske, svjetske i bosanskohercegovačke historije, uključujući historiju XIX i XX stoljeća, savremenu svjetsku historiju, historiju Bosne i Hercegovine u međunarodnim odnosima i Bosnu i Hercegovinu u vojnoj organizaciji Habsburške Monarhije. Posebnu pažnju u njegovom akademskom radu zauzima i historijska kartografija, kao i korištenje putopisa i drugih historijskih izvora u proučavanju prošlosti Bosne i Hercegovine. Naučni interes Zijada Šehića Centralno mjesto u naučnom radu Zijada Šehića zauzima historija Bosne i Hercegovine u evropskom i međunarodnom kontekstu. Njegova istraživanja obuhvataju naročito: Bosnu i Hercegovinu pod austrougarskom upravom, period od 1878. do 1918. godine, Habsburšku Monarhiju, bosanskohercegovačke vojnike u austrougarskoj vojsci, međunarodne odnose, diplomatiju XIX i XX stoljeća, Prvi svjetski rat, političku i vojnu historiju Bosne i Hercegovine, historijsku kartografiju, historiografiju Bosne i Hercegovine, historijske putopise, evropski kontekst bosanskohercegovačke historije. Institut za historiju Univerziteta u Sarajevu navodi da je njegovo uže područje istraživanja upravo historija Bosne i Hercegovine u kontekstu evropske historije, posebno period austrougarske uprave, kao i mjesto Bosne i Hercegovine u međunarodnoj diplomatiji XIX i XX stoljeća. Naučni rad i publikacije Zijad Šehić objavio je veliki broj naučnih i stručnih radova u Bosni i Hercegovini i inostranstvu. Prema podacima navedenim u akademskim izvorima, objavio je oko 120 naučnih i stručnih radova, dok Institut za historiju navodi veliki broj publikacija, konferencijskih priloga i stručnih radova. Njegovi radovi objavljivani su u relevantnim historiografskim i akademskim publikacijama u Bosni i Hercegovini i drugim zemljama. Bibliografski podaci Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine pokazuju da je Zijad Šehić bio autor, koautor, urednik, recenzent i mentor na velikom broju akademskih publikacija. Povijesni atlas Bosne i Hercegovine Jedno od značajnih djela povezanih s njegovim istraživačkim radom jeste „Povijesni atlas Bosne i Hercegovine. Bosna i Hercegovina na geografskim i historijskim kartama“. Za ovo djelo Zijad Šehić dobio je 2002. godine priznanje Fondacije za izdavaštvo/nakladništvo Federacije Bosne i Hercegovine za najbolje objavljeno historiografsko djelo. Historijska kartografija predstavlja važan segment njegovog rada jer karte omogućavaju istraživačima da prate promjene granica, teritorijalne organizacije, političke strukture i geografskog prostora Bosne i Hercegovine kroz različite historijske periode. U mojoj Bosni Jedna od knjiga Zijada Šehića koja je posebno zanimljiva za čitaoce historije Bosne i Hercegovine jeste „U mojoj Bosni“. Puni naslov knjige je „U mojoj Bosni: povodom stogodišnjice posjete cara Franje Josipa I Bosni i Hercegovini od 30. maja do 4. juna 1910.“ Knjiga je objavljena 2013. godine u izdanju Dobre knjige u Sarajevu. Ima 220 stranica, a COBISS je evidentira kao naučnu monografiju na bosanskom jeziku. U knjizi Šehić rekonstruira okolnosti, cilj i značaj posjete cara Franje Josipa I Bosni i Hercegovini 1910. godine, koristeći arhivsku građu i tadašnju štampu. Posebna vrijednost knjige nalazi se u pokušaju da se jedan historijski događaj sagleda kroz širi politički i diplomatski kontekst. Eksperiment u svjetskoj laboratoriji Bosna Među djelima Zijada Šehića nalazi se i naučna monografija „Eksperiment u svjetskoj laboratoriji Bosna“, objavljena 2013. godine. Prema bibliografskim podacima Nacionalne i univerzitetske biblioteke BiH, knjiga ima 390 stranica i objavljena je u izdanju Dobre knjige. Naslov knjige upućuje na širi pristup historiji Bosne i Hercegovine kao prostoru u kojem su se kroz različite periode preplitali interesi velikih sila, međunarodnih aktera i lokalnih političkih struktura. Pax Americana Među novijim djelima Zijada Šehića posebno se izdvaja „Pax Americana“. Puni naslov knjige je „Pax Americana: međunarodna diplomatija i Republika Bosna i Hercegovina od Vašingtonskog do Dejtonskog mirovnog sporazuma (18. 03. 1994. – 14. 12. 1995.)“. COBISS ovu publikaciju evidentira kao naučnu monografiju na bosanskom jeziku, objavljenu 2025. godine. Knjiga se bavi jednim od najvažnijih perioda moderne historije Bosne i Hercegovine – međunarodnim diplomatskim procesima koji su vodili od Vašingtonskog sporazuma do Dejtonskog mirovnog sporazuma. Prema bibliografskim podacima knjižare Knjiga.ba, Pax Americana ima 480 stranica i objavljena je u izdanju Dobre knjige. Ova knjiga pokazuje da se istraživački interes Zijada Šehića ne završava na austrougarskom periodu, već obuhvata i ključne događaje savremene bosanskohercegovačke historije. Bosna i Hercegovina u Prvom svjetskom ratu Prvi svjetski rat predstavlja još jedno važno područje istraživanja Zijada Šehića. Njegovi radovi i konferencijski prilozi obrađuju položaj Bosne i Hercegovine u okviru velikih političkih i vojnih promjena koje su obilježile period od 1914. do 1918. godine. COBISS među novijim zapisima navodi i njegov prilog „Bosna i Hercegovina u Prvom svjetskom ratu: 1914–1918“, objavljen 2025. godine. Zijad Šehić i historija Austro-Ugarske Austro-Ugarska predstavlja jednu od najvažnijih tema u naučnom opusu Zijada Šehića. Njegova doktorska disertacija bavila se bosanskohercegovačkim zemaljskim pripadnicima u vojnoj organizaciji Habsburške Monarhije od 1878. do 1918. godine. Ova tema omogućava detaljnije razumijevanje položaja Bosne i Hercegovine unutar Habsburške Monarhije, uključujući vojnu organizaciju, društvene procese i odnos između lokalnog stanovništva i imperijalnih struktura. Njegov interes za ovaj period povezan je i s proučavanjem Aneksione krize 1908–1909. godine, jednog od najvažnijih diplomatskih događaja koji su prethodili Prvom svjetskom ratu. Zijad Šehić i međunarodna diplomatija Jedna od karakteristika njegovog historiografskog pristupa jeste posmatranje historije Bosne i Hercegovine kroz prizmu međunarodnih odnosa. Umjesto da Bosnu i Hercegovinu proučava kao izolirani historijski prostor, Šehić je često smješta u širi evropski i međunarodni kontekst. Takav pristup posebno je vidljiv u njegovim istraživanjima: međunarodne diplomatije XIX stoljeća, Aneksione krize, položaja Bosne i Hercegovine u Habsburškoj Monarhiji, Prvog svjetskog rata, međunarodnih odnosa u XX stoljeću, diplomatskih procesa tokom rata u Bosni i Hercegovini, Vašingtonskog i Dejtonskog sporazuma. Akademski boravak u Beču Zijad Šehić je tokom akademske karijere ostvario i međunarodno akademsko iskustvo. Akademsku 1994/1995. godinu proveo je na Univerzitetu u Beču kao dobitnik Herderove stipendije Fondacije FVS iz Hamburga. Kasnije je kao gostujući predavač držao predavanja na univerzitetima u Grazu i Beču. Ovakvi međunarodni kontakti posebno su značajni za historičara čiji se naučni rad velikim dijelom bavi Bosnom i Hercegovinom u evropskom i habsburškom kontekstu. Međunarodni naučni rad Zijad Šehić učestvovao je na brojnim naučnim skupovima u Bosni i Hercegovini i inostranstvu. Prema biografskim podacima Instituta za historiju, učestvovao je na oko 30 naučnih skupova, od čega na deset međunarodnih. Njegovi radovi i istraživanja predstavljani su i izvan Bosne i Hercegovine, uključujući akademske sredine u Evropi. Član je Evropske komisije za historiju Jugoistočne Evrope, što predstavlja dodatnu potvrdu njegovog angažmana u međunarodnoj historiografskoj zajednici. Zijad Šehić kao profesor i mentor Pored autorskog i istraživačkog rada, Zijad Šehić značajan dio svoje karijere posvetio je obrazovanju novih generacija historičara. Prema podacima Instituta za historiju, bio je mentor velikom broju kandidata na postdiplomskom, magistarskom i doktorskom studiju. Bibliografski portal NUB BiH evidentira brojne doktorske i magistarske radove u kojima je Zijad Šehić naveden kao mentor. Među njima su istraživanja vezana za Bosansku krajinu, Mostar tokom rata 1992–1995, mirovne planove i vojne operacije u Bosni i Hercegovini, trgovinu u Bosni i Hercegovini za vrijeme Austro-Ugarske i trgovačku elitu Sarajeva. Udžbenici i obrazovanje Zijad Šehić nije samo autor naučnih monografija nego i koautor brojnih udžbenika historije. Učestvovao je u izradi udžbenika i historijskih čitanki za osnovno i srednje obrazovanje. Među bibliografskim zapisima nalazi se i udžbenik „Historija, istorija, povijest“, objavljen u izdanju Sarajevo Publishinga, kao i udžbenik „Historija“ za četvrti razred gimnazije, čiji su autori Zijad Šehić, Aida Kovačević i Alma Leka. Udžbenik Historija za IV razred gimnazije ima 240 stranica i uključuje historijsku čitanku. Zijad Šehić i historijska kartografija Historijska kartografija zauzima posebno mjesto u njegovom radu. Karte predstavljaju važan historijski izvor jer omogućavaju razumijevanje promjena granica, teritorijalne organizacije, političke kontrole i geografskog položaja Bosne i Hercegovine. Njegov rad na historijskim kartama povezuje historiografiju s geografijom i omogućava čitaocima da historijske procese posmatraju i kroz prostornu perspektivu. Zijad Šehić kao historičar Bosne i Hercegovine Zijad Šehić pripada generaciji bosanskohercegovačkih historičara koji su posebno doprinijeli proučavanju moderne historije Bosne i Hercegovine. Njegov rad obuhvata više različitih historijskih perioda, ali se posebno izdvaja po istraživanju Bosne i Hercegovine u okviru Habsburške Monarhije, međunarodne diplomatije i evropskog konteksta bosanskohercegovačke historije. Njegov pristup karakterizira nastojanje da se historijski događaji analiziraju na osnovu arhivske građe, historiografije i drugih relevantnih historijskih izvora. Najpoznatije knjige Zijada Šehića Među knjigama i publikacijama povezanim s njegovim autorskim radom izdvajaju se: Pax Americana: međunarodna diplomatija i Republika Bosna i Hercegovina od Vašingtonskog do Dejtonskog mirovnog sporazuma U mojoj Bosni Eksperiment u svjetskoj laboratoriji Bosna Povijesni atlas Bosne i Hercegovine Historija, istorija, povijest Historija – udžbenik za IV razred gimnazije Bibliografski izvori potvrđuju njegov širok autorski, koautorski i urednički rad. Zašto čitati knjige Zijada Šehića? Knjige Zijada Šehića posebno su zanimljive čitaocima koje zanima historija Bosne i Hercegovine, Austro-Ugarska, Prvi svjetski rat, međunarodna diplomatija, politička historija i savremena historija Bosne i Hercegovine. Njegove monografije omogućavaju čitaocu da pojedine historijske događaje posmatra iz šireg evropskog i međunarodnog konteksta. Posebno su značajne za one koji žele bolje razumjeti kako su velike evropske političke promjene utjecale na razvoj Bosne i Hercegovine. Zijad Šehić – značaj u bosanskohercegovačkoj historiografiji Zijad Šehić je svojim dugogodišnjim istraživačkim, nastavnim i autorskim radom dao značajan doprinos proučavanju historije Bosne i Hercegovine. Od istraživanja Aneksione krize i austrougarskog perioda, preko historijske kartografije i Prvog svjetskog rata, pa sve do proučavanja međunarodne diplomatije tokom rata u Bosni i Hercegovini, njegov rad obuhvata širok raspon tema važnih za razumijevanje moderne bosanskohercegovačke historije. Njegove knjige predstavljaju vrijedan izvor za studente historije, istraživače, nastavnike, ali i sve čitaoce koje zanimaju Bosna i Hercegovina, evropska historija, Austro-Ugarska i međunarodni odnosi. Kao historičar, profesor, autor i mentor, Zijad Šehić ostavio je značajan trag u akademskom proučavanju historije Bosne i Hercegovine i nastavlja biti relevantan autor za razumijevanje historijskih procesa koji su oblikovali bosanskohercegovački prostor.