Nakaza i vila

Nedžad Ibrišimović

Nedžad Ibrišimović bio je jedan od najznačajnijih bosanskohercegovačkih pisaca 20. i početka 21. stoljeća, romanopisac, pripovjedač, pjesnik, esejista i skulptor. Njegovo književno djelo obilježeno je dubokim promišljanjem čovjeka, historije, vjere, identiteta i sudbine Bosne i Hercegovine. Smatra se jednim od najvažnijih predstavnika savremene bošnjačke i bosanskohercegovačke književnosti. Život i obrazovanje Nedžad Ibrišimović rođen je 20. oktobra 1940. godine u Sarajevu. Nakon što je u ranom djetinjstvu ostao bez oca, zajedno s majkom odlazi u Žepče, gdje završava osnovnu školu. Djetinjstvo provedeno u Žepču i okolini snažno će utjecati na njegov kasniji književni izraz i postati inspiracija za mnoge motive u njegovim djelima. Nakon završene osnovne škole pohađao je srednju školu za primijenjene umjetnosti u Sarajevu, odsjek kiparstvo, koju završava 1961. godine. Kasnije upisuje studij filozofije na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu, koji završava 1977. godine. Spoj umjetničkog obrazovanja i filozofskog promišljanja ostavio je snažan trag u njegovom književnom stvaralaštvu. Književni rad Ibrišimović je u književnost ušao šezdesetih godina 20. stoljeća i tokom više decenija stvaranja izgradio opus koji obuhvata romane, pripovijetke, drame, poeziju, eseje i publicistiku. Njegova djela odlikuju se osebujnim stilom, snažnom simbolikom i stalnim istraživanjem pitanja čovjekovog postojanja. Njegova najpoznatija djela uključuju: Kuća zatvorenih vrata (1964) – zbirka pripovijedaka kojom započinje njegov književni put Ugursuz (1968) – roman koji se smatra jednim od važnijih djela moderne bosanskohercegovačke književnosti Karabeg (1971) – roman inspiriran historijskim i društvenim temama Živo i mrtvo (1978) – jedno od njegovih značajnijih proznih djela Bog si ove hefte (1980) – autobiografska proza Zmaj od Bosne (1980) – djelo posvećeno Husein-kapetanu Gradaščeviću Braća i veziri (1989) – historijski roman Knjiga Adema Kahrimana (1992) – slojevita proza koja povezuje historiju, identitet i ratno iskustvo Vječnik (2005) – njegovo kapitalno djelo, roman o čovjeku koji traje kroz stoljeća i civilizacije El-Hidrova knjiga (2011) – jedno od posljednjih objavljenih djela. Roman „Vječnik“ – životno djelo Roman Vječnik smatra se vrhuncem Ibrišimovićevog književnog stvaralaštva. U njemu autor kroz priču o čovjeku koji živi od drevnih vremena do savremenog doba otvara univerzalna pitanja o vremenu, smrti, vjeri, ljubavi, znanju i smislu ljudskog postojanja. Roman je preveden na više jezika i predstavlja jedno od najvažnijih djela savremene bosanskohercegovačke književnosti. Umjetnički rad i kiparstvo Pored književnosti, Ibrišimović se bavio i kiparstvom. Likovna umjetnost bila je važan dio njegovog stvaralačkog identiteta, a njegovo iskustvo u oblikovanju prostora, materijala i forme vidljivo je i u njegovom književnom izrazu. Tokom života imao je više samostalnih izložbi skulptura. Društveni i kulturni angažman Tokom karijere bio je urednik u listovima Naši dani i Oslobođenje, a od 1995. do 1998. godine obavljao je funkciju glavnog i odgovornog urednika časopisa za književnost Život. Bio je predsjednik Društva pisaca Bosne i Hercegovine od 1993. do 2001. godine. Tokom rata u Bosni i Hercegovini aktivno se uključio u društveni i kulturni život opkoljenog Sarajeva. Na Dobrinji je organizirao kulturne aktivnosti kroz KZB „Preporod“, doprinoseći očuvanju kulturnog života u izuzetno teškim okolnostima. Priznanja i članstva Za svoj književni i umjetnički rad dobio je brojna priznanja. Godine 2008. izabran je za dopisnog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine (ANUBiH) u Odjeljenju umjetnosti. Njegovo stvaralaštvo ostalo je trajno prisutno u proučavanju bosanskohercegovačke književnosti. Smrt i naslijeđe Nedžad Ibrišimović preminuo je 15. septembra 2011. godine u Sarajevu. Iza sebe je ostavio bogat književni opus koji i danas zauzima posebno mjesto u kulturnoj baštini Bosne i Hercegovine. Njegove knjige nastavljaju biti predmet književnih analiza, čitanja i novih interpretacija, a njegov izraz ostaje prepoznatljiv po spoju filozofske dubine, duhovnosti i snažnog osjećaja za čovjeka i prostor Bosne. Nedžad Ibrišimović ostaje zapamćen kao pisac koji je spojio književnost, filozofiju i skulpturu, stvarajući djela koja govore o univerzalnim pitanjima čovjeka, ali istovremeno duboko pripadaju bosanskom kulturnom prostoru.