Historija bošnjačke književnosti

Autor: Sead Šemsović

"Historija bošnjačke književnosti" prof. dr. Seada Šemsovića doživjela je svoje drugo, dopunjeno i prošireno izdanje u izdanju bosanskohercegovačke kuće Svjetlostkomerc. Knjiga "Historija bošnjačke književnosti" predstavlja kapitalnu naučnu studiju koja donosi prvu cjelovitu sintezu hiljadugodišnjeg književnog razvoja Bošnjaka. Ovaj opis detaljno pojašnjava strukturu, metodologiju i značaj ovog konkretnog izdanja. Za razliku od tradicionalnih historija književnosti koje se svode na puki hronološki popis autora, biografija i bibliografija, prof. dr. Sead Šemsović primjenjuje savremeni kulturalni pristup. Književnost se posmatra kao složeni kulturni sistem neraskidivo povezan s historijskim i društvenim tokovima. Autor uspješno rješava problem "fragmentiranosti" bošnjačke baštine. On sintetizira parcijalna istraživanja ranijih velikana (poput Bašagića, Handžića, Rizvića, Isakovića i Durakovića) u jedinstvenu, organsku cjelinu s jasnom naučnom strukturom. Knjiga vodi čitaoca kroz pet ključnih razvojnih faza i formi bošnjačke književnosti: 1. Srednjovjekovna pismenost i baštinaFokusira se na najranije jezičke i pismene spomenike na tlu Bosne i Hercegovine.Analizira specifičnosti upotrebe bosančice (ustavne i kurzivne) u administrativnim i vjerskim tekstovima (poput Povelje Kulina bana i Humske ploče). 2. Usmena tradicija i narodno stvaralaštvoUsmena lirika: Detaljan teorijski osvrt na nastanak, motive i melodioznost sevdalinke.Balade: Estetska i strukturna analiza najpoznatijih bošnjačkih i južnoslavenskih balada, s posebnim naglaskom na globalni fenomen balade Hasanaginica.Epska tradicija: Obrada krajiške epike i epskog svijeta Avda Međedovića, koji u svjetskoj nauci slovi za "živog Homera". 3. Divanska književnost (Stvaralaštvo na orijentalnim jezicima)Obrađuje bogat opus bošnjačkih autora koji su tokom osmanskog perioda pisali na turskom, arapskom i perzijskom jeziku.Poglavlje pokazuje transnacionalni i poliglotski karakter bošnjačke elite tog doba, analizirajući njihove pjesničke zbirke (divane) i filozofsko-teološke traktate. 4. Alhamijado književnostDetaljno osvjetljava specifičan fenomen pisanja na bosanskom jeziku, ali arapskim pismom (arebicom).Analiziraju se žanrovi poput ilahija, kasida, arzuhala i pjesama na narodnu (svakodnevnu) tematiku. 5. Noviji i savremeni periodPrati dramatičan prelazak i prilagođavanje bošnjačke književnosti zapadnoevropskim modelima nakon dolaska Austrougarske monarhije.Donosi pregled ključnih estetskih i poetičkih kretanja kroz cijelo 20. stoljeće pa sve do moderne, savremene književne produkcije. 3. Divanska književnost (Stvaralaštvo na orijentalnim jezicima)Obrađuje bogat opus bošnjačkih autora koji su tokom osmanskog perioda pisali na turskom, arapskom i perzijskom jeziku.Poglavlje pokazuje transnacionalni i poliglotski karakter bošnjačke elite tog doba, analizirajući njihove pjesničke zbirke (divane) i filozofsko-teološke traktate. 4. Alhamijado književnostDetaljno osvjetljava specifičan fenomen pisanja na bosanskom jeziku, ali arapskim pismom (arebicom).Analiziraju se žanrovi poput ilahija, kasida, arzuhala i pjesama na narodnu (svakodnevnu) tematiku. 5. Noviji i savremeni periodPrati dramatičan prelazak i prilagođavanje bošnjačke književnosti zapadnoevropskim modelima nakon dolaska Austrougarske monarhije. Zbog sistematičnosti, jasnog jezika i bogatog aparata (indeksi, literatura), knjiga je primarno koncipirana kao nezaobilazna univerzitetska literatura za studente i profesore humanistike.